Razem tu czekają
Ci, którzy poznali Darka i mnie, wiedzą, że oboje jesteśmy z Biecza, znamy się i oboje spędzamy czas na rozważaniach cmentarnych. Różni nas to, że Darek wędruje po cmentarzach i jest Grafem z Harty, a ja pasjami indeksuję różne materiały i jestem Hrabianką z Przedmieścia.
Jak wiadomo Darek postanowił zmusić społeczeństwo do biegania po cmentarzach i zorganizował w 2025 r. 2 spacery w Bieczu, w których towarzyszyłam mu jako fotoreporter. Podczas ostatniego zwiedzania uzbierałam całkiem sporą kupkę zdjęć, ale to jedno dostarczyło mi kilku ciekawych wątków.
Zdjęcie pochodzi z bieckiego cmentarza nr 109 i przedstawia jedną ze steli na mogile zbiorowej (nr 90), w której łącznie pochowanych jest 32 żołnierzy. O samym cmentarzu pewnie kiedyś napisze Darek, który zna się na tym znacznie lepiej niż ja.
Dlaczego akurat ta mogiła i stela?
W tej mogile pochowano 32 żołnierzy, przy czym wszyscy znani są z imienia i nazwiska, a 31 z 32 ma przypisane oznaczenie pułkowe.
Leży w niej:
4 chłopców z Honvedu (HIR 10, HIR 11, HIR 16)
1 żołnierz z IR 3,
1 żołnierz z IR 20,
3 piechurów z IR 56,
17 poległych z IR 57, tj. tarnowskiego pułku piechoty,
1 żołnierz ck armii bez przypisanego oznaczenia pułkowego,
5 Rosjan z różnych jednostek (B185, IR205, IR 506).
Wśród 17 poległych z IR 57 w tej jednej mogile odnajdziemy kilka małych historii.
Dwóch żołnierzy było wyznania mojżeszowego i są wymienieni na tej steli: Gottfried Stanzieg i Wolf Kremer, obaj z Tarnowa. O tym, że leżą pod krzyżem mogły zadecydować warunki ich pierwotnego pochowania, być może nie było możliwości wyodrębnienia ciał i przetransportowania na cmentarz żydowski w Bieczu?
Wolf Kremer
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD3Q?cat=koha%3A664126&i=347&lang=en
(link dzięki pomocy Dominika Topolskiego)
Gottfried Stanzieg
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VDS8?cat=koha%3A664126&i=358&lang=en
Jeden z żołnierzy pochodził z bliskiej okolicy Biecza: Franciszek Czarny był z Osobnicy, która położona jest ok. 15 km od cmentarza. Franciszek urodził się jako trzecie dziecko Jakuba i Magdaleny z d. Kuchta w 1895 r. Razem z nim dzieci było dziewięcioro, a kiedy ginął na polach wokół Biecza jego najmłodsza żyjąca siostra Kasia miała 9 lat.
Pozostali koledzy z IR 57 pochodzili w większości z okolic Brzeska i Pilzna. Najmłodszy z pochowanych w chwili śmierci miał 19 lat - nazywał się Antoni Wierzba i pochodził z Lubczy, powiat Pilzno - 25 km od cmentarza.
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD3K?cat=koha%3A664126&i=349&lang=en
Wymieniony na steli Piotr Kucharski pochodził z Warzyc w powiecie jasielskim, do domu miał ok. 25 km.
Ta jedna mogiła pokazuje jak unitarna jest śmierć, wobec niej nie ma równych i równiejszych.
Oczywiście Wolf Kremer i Gottfried Stanzieg to nie jedyne osoby, które trafiły pod krzyż niezgodnie ze swoim wyznaniem.
Przeglądając metryki śmierci dla IR 57 zidentyfikowałam kolejnych poległych żołnierzy wyznania mojżeszowego, którzy są pochowani wspólnie z kolegami w mogiłach oznaczonych krzyżem - tym razem na cmentarzu nr 106 w Bieczu:
Jakob Rothstein (Kadett Aspirant - mogiła pojedyncza, nr 83)
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD34?cat=koha%3A664126&i=341&lang=en
Leo Ulmann (mogiła nr 76 z kolegą wyznania rzymsko-katolickiego - Max Motz)
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VDMJ?cat=koha%3A664126&i=425&lang=en
Bernhardth Gralitzer (mogiła zbiorowa nr 55, na zdjęciu czwarty krzyż od końca)
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD9L?cat=koha%3A664126&i=389&lang=en
Szaja Wasserreich (mogiła zbiorowa nr 84) https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD3S?cat=koha%3A664126&i=344&lang=en
Od początku wojny do 31.05.1915 r. w księgach metrykalnych IR 57 zapisano 1765 poległych, z czego 64 osoby były wyznania mojżeszowego. Oczywiście dane są niekompletne lub czasami zdublowane, niemniej przy takim ujęciu otrzymujemy udział żołnierzy żydowskich na poziomie ponad 3% w strukturze poległych tego pułku.
KG w swoim poście na forum austro-wegry.eu mówił także o nazwiskach poległych żołnierzy, które mogą wskazywać na ich przynależność do społeczności żydowskiej. W tym przypadku również udało mi się kilku zidentyfikować (IR 56 oraz IR 57):
Mises Blum
https://images83.fotosik.pl/1036/63e926ac62f6e167med.jpg
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD72?cat=koha%3A664126&i=300&lang=en
Isaak Mendler
https://images82.fotosik.pl/1038/640c639c0ec704e2med.jpg
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9JY-VD3T?cat=koha%3A664126&i=346&lang=en
Salomon Rosenbaum
https://images83.fotosik.pl/1036/3abae4f5ecf201a0med.jpg
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-L9V3-Q2P3?cat=koha%3A664117&i=548&lang=en
Nie ma znaczenia stopień wojskowy, czy wyznanie. Razem tu czekają …
Bardzo się cieszę, że masz swój blog i że mogłem Ci pomóc.
OdpowiedzUsuńTo ja dziękuję, bez Ciebie by mnie tu nie było ;-)
Usuń